Feeds:
Написи
Коментари

Archive for the ‘Христијанска етика и аскетика’ Category

missed-target

Мнозина се прашуваат – каква е општествената програма на православието? Како верата ќе го направи овој свет подобар, како ќе ги направи луѓето почесни, поуспешни, помоќни? Едни ќе прашаат – како верата ќе придонесе во градењето на правната држава, на демократските вредности, на малцинските права; други – како ќе помогне во сочувувањето националната култура, локалните традиции, растот на наталитетот? Некои ќе се замислат – како верата ќе помогне во унапредувањето на здравиот начин на живеење и грижата за животната средина? Сите овие прашања тргнуваат од една појдовна претпоставка – претпоставката дека верата е средство за постигнување на „нешто друго, различно од неа“. Затоа, не е можно да се даде одговор на ниту едно од наведените прашања. Едноставно, тие се погрешно поставени. Наместо прашањата и залудните обиди да се изнајде каков-таков одговор на нив, Светото писмо дава сосема поинаква насока на размислвуање кога е во прашање нашиот однос кон светот: „Не барајте што ќе јадете или што ќе пиете; и не се загрижувајте! Сето тоа го бараат и незнабошците на овој свет; а вашиот Отец знае дека тоа ви е потребно. Но барајте го царството Божјо, и сето тоа ќе ви се придаде!“ (Лука 12,29-32)

Advertisements

Read Full Post »

POSTA– Ееее, друже, брза пошта овде, стигна пратката. Ај излези на паркинг…
– Прво, не сум „друже“. Второ, доставата треба да е до адреса, а не до паркинг.
– Господине, види вака, надвор врне и послесно е ти да дојдеш да си ја земеш.
– Не сум ни „господине“! Ако ти врне тебе, тогаш и мене ми врне, а тебе ти е платено да ми ја донесеш пратката на адреса.
– Епа, ова е до адреса. Ти сакаш до врата, ама тоа е друго…

Со последнава дистинкција конечно ме убеди! Одев така просветлен кон паркингот со чадор во рака и со некакво магливо чувство дека станува збор за déjà vu. Како целокупната општествена дијалектика на нашево време да се синтетизира во „отрезнувачкиов“ исказ. До адреса и до врата не ти било исто, кој да се сети…

Read Full Post »

salt-pile_1200-525

Имињата, етикетите, зборовите во суштина се само празни школки, крлушки разнесени од брановите на вековите. Она што има вредност зад сите тие нешта се човечкото достоинство, чесноста, честа, мажественоста, доблеста. Последните нешта не причислуваат кон вечноста, додека првите се само обвивки низ кои тие се манифестираат. Читајќи ги житијата на светите, некогаш се прашуваме дали сите маченици навистина морале баш така и тогаш да загинат. Некогаш можеле да го избегнат страданието и смртта. Некогаш нивното страдание изгледа дури потполно непотребно. Но, она што му останува скриено на ваквото видување се вредностите и смислата кои стојат зад конкретната ситуација. Можеби маченикот и би преживеал, но што би била ползата од еден христијанин кој се откажал од достоинството и доблеста во конкретниот момент кога бил повикан да го даде своето сведоштво. Значи, не се празните зборови и имиња она од што христијаните не отстапуваат – туку тоа се чесноста, честа и мажественоста кои се пројавуваат преку надворешните облици. За жал, некогаш, откажувајќи се менливите и минливите нешта се откажуваме и од вечните. Тогаш ќе станеме бесвкусни и блуткави, ќе немаме сила за ништо, освен да бидеме фрлени надвор луѓето да не изгазат… (Матеј 5,13)

Read Full Post »

ssw12

Коментар по повод „торжествената“ медиумска најава на новиот Закон за абортус, промовиран под мотото: „Волјата на жената на прво место“

Апсолутно сум согласен дека волјата треба да е на прво место. Најголемиот број случаи на т.-нар. „непосакувана бременост“ воопшто не би ги имало – доколку луѓето би имале силна волја и би знаеле точно што сакаат со себе во животот. За жал, имам впечаток дека тука воопшто не се зборува за тоа. Напротив, она што се нуди не е никакво решение на проблемите, а тие се еден куп: прашањето за слободата и изборот, прашањето за правото на живот, прашањето за одговорноста, за солидарноста, за сочуството, за почитта, за грижата и совеста. Засегнатите прашања остануваат без одговор. За раните и болката не се нуди лек. Наместо тоа, се даваат седативи од најразличен вид – од апови во сите бои, па се до „хигиенски“ потфати од најразличен вид. Неспорно, ништо од тоа на човека не може да му се забрани, изборот не е предмет на спор. Но, тоа е еден трагичен избор. Со него ништо добро не се постигнува, само се пропаѓа – од темнина во мрак. Општество кое не ја обврзува личноста да стекне целосно сознание за мракот во кој избира да падне е мрачно, опскурно општество. Во него нема ниту трага од идеалот на просветителството, ниту трага од потребата да се осознае стварноста и врз основа на тоа сознание да се донесуваат одговорни одлуки. Ништо од сето тоа. Колку помалку знаеме, толку совеста ќе ни е „поисчистена“ и толку побезболно ќе ни биде врвењето по патот кон неизбежната умирачка! Се на се, беспредметно е денес да се бара мракот во далечното „средновековие“, кога го имаме пред сопствените лица.

Read Full Post »

Вчерашното Евангелие на Литургијата (Јован 5,1-16) ни зборуваше за болниот човек исцелен во сабота и реакцијата на нездравиот традиционализам на ова чудо. Имено, Јудејците не го гледаат чудесното исцеление на човекот кој боледувал полни триесет и осум години, туку гледаат како како Исус врши „исцелителска дејност“ во неработен ден. Кога традицијата погрешно ќе се втемели таа станува контрапродуктивна. Традицијата има своја цел и смисла, но таа цел и смисла не е самата традиција, традицијата не е самоцел. Не може животот да и служи на традицијата, туку традицијата треба да му служи на животот.

Денес имаме бројни практики кои ги перцепираме како традиција, а немаме поим која е нивната стварна функција во животот. Некој од нив се со постар датум, а некои се стари само неколку децении. Се едно, ние ги примаме како нешто предадено од претходните генерации, т.е. како традиција. Но, многу често ги третираме како сами по себе разбирливи и сами во себе основани. Ќе ви дадам пример кој ми е актуелен последниве денови. Во нашата современа здравствена и родителска култура е речиси незамисливо таткото да присуствува на породување. Дури сега, по препорака на Светската здравствена организација, македонското „конзервативно“ здравство попушта и овозможува услови за татковиците кои сакаат да бидат покрај мајката за време на породувањето. Мнозина тоа го сметаат како нарушување на „традицијата“, но не е така.

Нарушувањето на традицијата е исклучувањето на таткото од породилниот процес под влијание на радикалната модернизација од средината на минатиот век и неконтролираната санитаризација и фармакологизација на здравството. Веројатно, во даден период тоа било навистина потребно, но проблемот настапува тогаш кога строгите правила на транзициониот период ќе станат стандард за следните генерации. Особено се бизарни „аргументите“ на постарите лекарКи (пазете, ова е „женски “ аргумент) како „породувањето е интимен чин што треба мајката да го помине сама“. На страна противаргументите што може да ги дадеме, ваквото гледање нема никаква врска со првичниот мотив за одвојување на родителите за време на породувањето. Од женска гледна точка, мајката се лишува од насушната поддршка на најблиската душа со која го зачнала детето кое од неа се раѓа. Од машка гледна точка, таткото се осакатува за едно искуство без кое не може да гради здрав однос кон својата жена и семејството. Од семејна гледна точка, тоа е крстот преку кој семејствто се раѓа за нов живот и треба да го износи заеднички и целосно.

Кога прв пат, пред осум години додека живеевме во Келн, присуствував на породувањето на нашиот син, единствениот човек кој ми даде поддршка беше татко ми Стојан. За разлика од мајка ми, лекар и жена родена во град која модернизацијата ја „фатила“ од најрани години, татко ми беше роден на село и се уште ги паметеше вековните стандарди на автентично традиционалната православна јужно-словенска култура. Додека сите ме раскандисуваа и убедуваа да не потклекнувам на „либералните европски измишљотини“, татко ми ми кажа: „Глупости, кој на село порано и помагал на жената да се породи ако не мажот?“. На мојата забелешка дека сепак имало бабици…, тој ми одговори: „Бабицата некогаш ќе стигне, некогаш нема да стигне, а некогаш нема ни да сакаш да ја викнеш. Ако ти се оди, да одиш и ич да не ги слушаш што ти зборат“.

По осум години, завчера повторно бев до мојата жена на породувањето во Клинички центар. Како што веќе знаете, ни се роди ќерка. Ве уварувам дека тоа искуство е незаменливо и непроценливо – не просто за мене како татко, туку и за Ана како мајка, но и за Милица како новородена ќерка која своите први искуства ги врежува во своето срце, а исто така и за нашите претходно родени деца кој знаат дека нивниот татко не ја оставил мајка им да се породува сама. Традициајта е движечка сила на заедницата тогаш кога ја помни својата смисла и тогаш кога ние ја помниме автентичната традиција, а не сурогатите за неа лишени од било каква смисла и вредност.

Read Full Post »

ginekologijaOK

Смртни случаи во државните клиники – протест

По случајност или промисла ја поминав завчерашната ноќ на скопска гинеколгија, додека лекари трчаа на сите страни за да го спасат животот на 38-годишната несреќна жена за која пишуваат весниците деновиве. Недела вечер. Дојде директорката на клиниката, од дома, или од гости, претрча преку холот. Не ја знам жената, но очигледно беше решителна да направи се што е во нејзина моќ да го спаси животот на пациентката. После неа дотрча (ама буквално дотрча) друг лекар, го чекаа на врата и го „брифираа“ други двајца трчајќи заедно со него кон операционата сала. Како во филм. Дежурните лекари беа постојано ангажирани на случајот – и ниту еден од нив не ми личеше на печурка, како што си ги замислува мојот драг Мариглен Демири во неговата погоре цитирана беседа (не знам дали некогаш воошто имал прилика да ги види тие луѓе во очи, можеби тогаш и нему поинаку ќе му се видат). Напротив, станува збор за најдобрите во Македонија, универзитетски професори од Медицинскиот факултет. И покрај се, жената почина. Причините за тоа може да се бараат на различни места, во „случајноста“, во „црната судбина“, или во општата медицинска неписменост на граѓаните – но, не во лекарите од клинички центар. (more…)

Read Full Post »

Untitled

Глетка 1. Велосипедист застанат на пешачки премин; потсимнат од седиштето и застанат со рамот од велосипедот меѓу нозете – вика и мавта со раката кон автомобил застанат пред пешачкиот премин на 2-3 метри од него. Внатре: возрасен човек со брада и коса врзана во „опашка“, кој како да го предизвикува, зборува нешто неразбирливо отаде ветробранот и ја придвижува раката напред-назад.

Глетка 2. Свештеник во автомобил, со детски штитници за сонце со нацртано smiley на задните стакла: здивнува со олеснување. Возилото застанато пред пешачки премин, а пред него момче со велосипед, околу 20 години, со средно долга коса – запрел на преминот, мавта со раката кон него, вика, потоа со полуотворена дланка прави неколку полукругови покрај десното уво во манирот: „Ненормален еден, оди да се лечиш!“

Глетка 3-4. Додека велосипедистот полека се придвижува пеш преку преминот буткајќи го велосипедот и непрестајно навредувајќи ја силуетата зад воланот, возачот упорно му дава знак на момчето да се приближи до отворениот прозорец. На крај, велосипедистот го губи трпението – тргнува забрзано кон колата со стиснати тупаници и полна уста предизвикувачки зборови. Возачот благо се насмевнува. (more…)

Read Full Post »

Older Posts »